Krwawiące dziąsła i paradontoza: kiedy to już nie jest zwykłe zapalenie
Krwawienie dziąseł podczas szczotkowania to jeden z pierwszych sygnałów, że z przyzębiem dzieje się coś niepokojącego. W większości przypadków to zwykłe, odwracalne zapalenie dziąseł, które dobrze reaguje na poprawę higieny i profesjonalne czyszczenie. Jeśli jednak objawy się utrzymują, dziąsła zaczynają się cofać, a zęby stają się ruchome, może to oznaczać rozwiniętą chorobę przyzębia, czyli paradontozę. Różnica jest istotna, bo od niej zależy, jak szybko warto umówić się do dentysty.
Czym różni się zapalenie dziąseł od paradontozy
Zapalenie dziąseł (gingivitis) dotyczy wyłącznie tkanki miękkiej wokół zęba. Powstaje głównie w wyniku gromadzenia się płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego, powoduje zaczerwienienie, obrzęk i krwawienie, ale nie narusza jeszcze struktur podtrzymujących ząb. Jest to etap co do zasady odwracalny po usunięciu przyczyny i wdrożeniu prawidłowej higieny.
Paradontoza, czyli zapalenie przyzębia (periodontitis), to zaawansowana postać choroby, w którą u części osób może przejść nieleczone zapalenie dziąseł, choć nie dzieje się to automatycznie ani u każdego. Stan zapalny obejmuje wtedy również więzadło przyzębia i kość, w której osadzony jest ząb. Ubytek tych tkanek w dużej mierze nie cofa się samoistnie, dlatego leczenie skupia się przede wszystkim na zatrzymaniu postępu choroby i ochronie tego, co jeszcze zostało.
Objawy, które warto obserwować
- krwawienie dziąseł przy szczotkowaniu lub nitkowaniu, które utrzymuje się dłużej niż kilka dni
- zaczerwienienie, obrzęk lub tkliwość dziąseł
- uporczywy nieprzyjemny zapach z ust, który nie ustępuje po dokładnym umyciu zębów
- cofające się dziąsła i wrażenie, że zęby wizualnie się wydłużają
- rosnąca ruchomość zębów lub zmiana sposobu, w jaki się ze sobą stykają
- pojawienie się ropnej wydzieliny z kieszonki dziąsłowej
Co zwiększa ryzyko rozwoju choroby przyzębia
Największe znaczenie ma przewlekłe gromadzenie się bakteryjnej płytki nazębnej i kamienia, na które dziąsła reagują stanem zapalnym. Do tego dochodzą: palenie tytoniu, cukrzyca, zmiany hormonalne w ciąży i w okresie dojrzewania, niektóre leki ograniczające wydzielanie śliny, predyspozycje genetyczne oraz nieleczone wady zgryzu, które utrudniają dokładne oczyszczanie zębów.
Jak wygląda diagnostyka i leczenie
Dentysta lub periodontolog ocenia stan dziąseł, mierzy głębokość kieszonek przyzębnych i w razie potrzeby zleca zdjęcie rentgenowskie, żeby sprawdzić poziom kości. Leczenie na wczesnym etapie zwykle ogranicza się do profesjonalnego czyszczenia (skaling, wygładzenie powierzchni korzeni) i poprawy codziennej higieny. W bardziej zaawansowanych przypadkach stosuje się dodatkowo płukanki przeciwbakteryjne, a czasem zabiegi chirurgiczne, które mają zatrzymać postęp choroby.
Związek zdrowia dziąseł ze zdrowiem ogólnym
Badania od lat wskazują na powiązanie przewlekłego stanu zapalnego dziąseł z innymi obszarami zdrowia. Najmocniej udokumentowane, między innymi przez European Federation of Periodontology, jest dwukierunkowe powiązanie z cukrzycą: choroba przyzębia utrudnia kontrolę poziomu cukru, a źle kontrolowana cukrzyca sprzyja rozwojowi paradontozy. Obserwuje się też powiązania z chorobami sercowo naczyniowymi i powikłaniami ciąży, choć mechanizmy tych zależności wciąż są przedmiotem badań. To dobry argument, żeby nie bagatelizować krwawiących dziąseł, a nie powód do niepokoju.
Najczęściej zadawane pytania
Czy krwawiące dziąsła zawsze oznaczają paradontozę?
Nie. Najczęściej to objaw zwykłego, odwracalnego zapalenia dziąseł. Warto jednak zareagować, jeśli krwawienie utrzymuje się dłużej niż kilka dni mimo starannej higieny.
Czy zapalenie dziąseł można cofnąć?
Tak, na wczesnym etapie dobra higiena domowa i profesjonalne czyszczenie zwykle w pełni przywracają zdrowie dziąseł.
Jak często robić profesjonalne czyszczenie zębów?
Zazwyczaj co 6 do 12 miesięcy, ale dokładną częstotliwość powinien ustalić dentysta na podstawie indywidualnego ryzyka.
Czy paradontoza boli?
Na wczesnym i średnim etapie zwykle nie, co utrudnia jej wczesne wykrycie. Ból i ruchomość zębów pojawiają się zwykle później, gdy choroba jest już zaawansowana.
Czy dziecko może mieć zapalenie dziąseł?
Tak, zapalenie dziąseł może wystąpić w każdym wieku. Zaawansowana paradontoza dotyczy głównie dorosłych, ale higiena od najmłodszych lat ma znaczenie profilaktyczne.
Czy paradontozę da się całkowicie wyleczyć?
Postęp choroby można zatrzymać i utrzymać stan w ryzach, ale utracona kość i tkanka zwykle nie odbudowują się w pełni samoistnie. Dlatego tak ważne jest wczesne reagowanie.
Źródła
- World Health Organization, „Oral health” (fact sheet), who.int
- European Federation of Periodontology, „Gum diseases”, efp.org
- American Dental Association, MouthHealthy, „Gum Disease”, mouthhealthy.org
- Polskie Towarzystwo Stomatologiczne, pts.net.pl
